Victor Horta Museum - ©credits photo Victor Horta Museum 042 mksfca
Optimisme, vrede, nieuwe technologieën, wetenschappelijke ontdekkingen en - niet te vergeten - een bloeiende kunstscene: dat zijn de kenmerken van de belle époque. En ook vandaag kan je die uitgelaten sfeer van toen nog opsnuiven in Brussel.
Art Nouveau room of Horta - Design Museum, Art Nouveau Horta - ©Joost Joossen

In vergelijking met de Eerste Wereldoorlog was de periode tussen 1871 en 1914 vooral in Frankrijk en België een bijzonder bloeiende, welvarende periode. En dus kreeg ze de naam belle époque. Economisch gingen de zaken goed en dat vertaalde zich onder meer in de in Brussel georganiseerde kunstsalons.

Wie belle époque en Brussel in één adem noemt, kan natuurlijk niet rond Victor Horta. Met zijn architectuur wilde Horta breken met de traditie en zelf iets nieuws creëren. Daarmee gold hij in ons land als pionier van de art nouveau, een kunststroming tijdens deze periode. Als tegengewicht voor de strakke, industriële gebouwen integreerde hij vloeiende lijnen en florale motieven in zijn architectuur als referentie aan de natuur. Bovendien ontwierp hij ook steeds meer meubels en decoratie, zodat zijn huizen uitgroeiden tot een totaalkunstwerk.

Met Hotel Tassel (1893) bouwde hij het eerste gebouw binnen zijn nieuwe stijl: niveauverschillen, bijzonder glaswerk, serres, trappenhuizen en lichtkoepels vormden de voornaamste, voor die tijd revolutionaire kenmerken. Daardoor slaagde Horta erin om licht te brengen in alle ruimtes van het huis én om het ruimtegevoel binnen zijn woningen sterk te vergroten. Ook typisch voor Horta is het vele smeedwerk aan de gevels van zijn woningen.

Wie een uniek inzicht wil krijgen in het werk van Horta, moet zeker het Hortamuseum bezoeken. Dat is ondergebracht in zijn magnifieke eigen huis, dat tussen 1898 en 1901 werd gebouwd en de afgelopen jaren zorgvuldig werd gerestaureerd. Het harmonieuze interieur, dat grotendeels bewaard bleef, zit vol subtiele details die het perfectionisme en vakmanschap van Horta verraden. Helaas zijn heel wat andere huizen van Horta doorgaans niet te bezoeken. Al biedt de Biënnale van de Art Nouveau en Art Deco om de twee jaar toch een buitenkansje voor de liefhebbers.

Daarnaast zijn er ook enkele gebouwen uit zijn latere periode die nog steeds het gezicht van de stad bepalen. Zo tekende hij onder meer het Paleis voor Schone Kunsten, dat met zijn toonaangevende expo's en akoestisch uitstekende concertzaal wereldfaam geniet. Hij zette ook de krijtingen uit voor het Centraal Station, dat na zijn dood in 1947 door Maxime Brunfaut werd afgewerkt.

Old England (MIM), Brussels - ©credits photo Eddy van 3000

Topstukken

Hoewel Horta veruit de belangrijkste was, was hij absoluut niet de enige architect of kunstenaar die in deze periode actief was. Ook vandaag spreken de architecturale pareltjes uit deze periode nog steeds tot de verbeelding. Niet voor niets geniet de Belgische hoofdstad wereldfaam als stad van de art nouveau. Naast de realisaties van Horta is het Old England-gebouw van architect Paul Saintenoy ongetwijfeld een van de mooiste realisaties. Tegenwoordig is het Muziekinstrumentenmuseum hier gevestigd en biedt het gebouw een adembenemend zicht op de stad.

Voor wie een prachtig beeld van dit bijzonder boeiend stukje geschiedenis wil krijgen, is een bezoek aan het nieuwe Fin-de-Siècle Museum een echte aanrader. Je krijgt er een overzicht van de art nouveau in Brussel en van de rol die Brussel als cultureel kruispunt van Europa speelde. Zo zijn er schilderijen van Léon Spilliaert en James Ensor, maar ook gedichten van Emile Verhaeren en Maurice Maeterlinck. Dit laatste kreeg in 1911 zelfd de Nobelprijs voor de Literatuur.

Daarnaast herbergt ook het Cinquantenaire Museum, een van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, een uitgebreide collectie, die in de zogenaamde Wolferszaal te zien is. In die zaal staan absolute topstukken, zoald de kandelaars van Henry Van de Velde. Die worden getoond in vitrines die Horta maakte voor de firma Wolfers Frères, die rond de eeuwwisseling wereldfaam genoot voor haar juwelen.

Voor wie alles te weten wil komen over deze bloeiende kunstperiode in Brussel, maakte Visit Brussels een handig minigidsje. Dat is voor 50 eurocent onder meer te koop in het Visitor Information Center van VisitFlanders en in andere toeristische onthaalpunten.

Back to top