Kunst bekijken met je vingertoppen (c)Nora De Wit

Aangepast rondgeleid in het Museum voor Schone Kunsten Gent

Hoe beleef je beeldende kunst als blinde of slechtziende? Het Museum voor Schone Kunsten (MSK) Gent organiseert vier keer per jaar aangepaste rondleidingen. Micha wil ze voor geen goud missen. Tijdens Access Day, het weekend van 10 tot 12 maart, ontdekte zij de tentoonstelling Ooggetuigen: Francisco Goya en Farideh Lashai.

Micha is al sinds haar geboorte zo goed als blind. “Kleuren kan ik van elkaar onderscheiden als de contrasten groot genoeg zijn”, zegt ze. “Maar van veel dingen kan ik me zelfs geen voorstelling vormen. De hoogte van een appartementsgebouw? Zegt me niks. Op straat merk ik dat ik mensen passeer, maar ik herken hen niet.”

Ooggetuigen

“Sinds een Gentse vriendin mij vertelde over de aangepaste rondleidingen in het MSK heb ik nog geen editie gemist. Ik nam dus ook deel aan de gidsbeurt op Access Day, samen met een begeleider en mijn blindengeleidehond. Tijdens de momenten dat onze gids het woord nam, installeerden we ons op plooistoeltjes. De hond ging dan braaf liggen.”

Het MSK toont werken van de Spaanse Goya (1746-1828) en de Iraanse Lashai (1944-2013). “Omdat ik blind ben, vond ik ‘Ooggetuigen’ eerst een vreemde titel”, lacht Micha. “Tot bleek dat die verwijst naar de maatschappijkritiek en het sociaal engagement van de kunstenaars. Beiden tekenden protest aan tegen bepaalde zaken in hun land. Goya met vaste beelden als schetsen, schilderijen en etsen. Lashai met bewegende projecties.” 

Kunst bekijken met je vingertoppen (c) Nora De Wit
Sinds een vriendin mij vertelde over de aangepaste rondleidingen heb ik nog geen editie gemist.

Tast en verbeelding

“Twee schitterende gidsen legden de volledige tentoonstelling van naaldje tot draadje aan ons uit. Net als de vorige keren brachten ze bepaalde schilderijen en tekeningen in reliëf. Zo konden wij ze ook bekijken. Ja, wij spreken ook van zien en kijken, ook al is het eigenlijk voelen. Of beter ‘waarnemen’, wat nog veel intenser is dan zien.” 

“Hoe ze dat reliëf creëren? Met speciaal papier in een brailletekenmap. De lijnen die je erop aanbrengt, verschijnen als volumes. Ik herinner me van een vorige rondleiding ook een reliëf in karton. Je kon toen de structuur van elk oppervlak voelen: een ruwe mantel in schuurpapier en een zijden kleed in zachter materiaal.” 

“De etsen van Goya namen we waar door met onze vinger over de koperen drukplaten te glijden. Hij tekende daarop met een fijne naald en vulde de lijnen met inkt. Je voelde duidelijk het verschil tussen effen stukjes en ruwere oppervlakten met inkervingen. Zo konden we de tekening begrijpen.”

“In sommige van haar werken gebruikte Lashai de schetsen van Goya als basis. Met projecties liet ze de figuren bewegen op een statische achtergrond. Ik herinner me ook een groot kattenhoofd en konijntjes die continu tevoorschijn kwamen. De kat vrat hen allemaal op, waarmee de kunstenares de overmacht van de regering aan de kaak stelde. De gidsen legden de animaties zo levendig uit dat ik ze nu perfect kan navertellen.”

Kunst bekijken met je vingertoppen (c)Nora De Wit
Quote: “Blinde en slechtziende mensen nemen waar, wat nog veel intenser is dan zien.”

Plastic handschoenen en hoofdtelefoons

Met de Brailleliga en de Vrienden der Blinden bezocht ik al andere musea. Meestal mag je niet aan de collectie komen, wat ik begrijp. Dat maakt het des te leuker als het wel mag. In het SMAK ging ik eens met mijn hand langs de volledige breedte van een schilderij om de grootte te vatten. En in het MSK mocht ik een keer beelden aanraken, met plastic handschoenen om vingerafdrukken en verkleuring te vermijden.”

Heeft Micha nog tips voor musea om het blinden en slechtzienden gemakkelijker te maken? “Werk met audio, reliëfplaten of miniaturen waar mogelijk”, antwoordt ze. “Hoofdtelefoons die automatisch de juiste tekst laten horen, zouden fantastisch zijn. Zo hoef je geen cijfertjes in te toetsen.”

De tentoonstelling Ooggetuigen in het MSK Gent loopt nog tot 7 mei.
Meer info op www.mskgent.be.

Wil je meer info over de aangepaste rondleidingen? Neem dan contact op met Nora De Wit via nora.dewit@stad.gent of 09 323 67 38.

Kunst bekijken met je vingertoppen (c) Nora De Wit
Back to top