Het huis van Alijn (c)Huis van Alijn

De Erfgoeddag op 23 april staat dit jaar volledig in het teken van de geschiedenis van de zorg: voor cultureel erfgoed, maar ook voor elkaar. Want erfgoed heeft een plaats in de zorg. Voor dementie bijvoorbeeld, een van de grootste uitdagingen van onze tijd. Het Gentse Huis van Alijn, museum over de cultuur van alledag, zet daar al langer op in.

Toegankelijker museum

Huis Van Alijn - (c) Michiel Devijver

Gudrun Callewaert is initiatiefnemer van Het Ventiel, een buddywerking van vrijwilligers voor mensen met jongdementie. “We willen hen zo lang mogelijk in het ‘gewone circuit’ houden en activiteiten organiseren op plaatsen waar anderen ook komen.” Op een dag belde Wendy Van Hoorde, medewerker collectie en onderzoek bij het Huis van Alijn. Hoe kon het museum toegankelijker worden voor mensen met dementie? “Ik stelde voor om eens langs te komen met de ervaringsdeskundigen van Het Ventiel.”, aldus Gudrun.

De verhalen borrelden spontaan op. Uitleg was niet nodig.

Vat vol herinneringen

Het huis van Alijn (c)huis van Alijn

Gudrun trok naar het Huis van Alijn met zes mensen met jongdementie en evenveel buddy’s. “In de laatste kamer bleef onze groep plakken, terwijl de meeste bezoekers daar snel doorheen gaan. De jaren zeventig kwamen daar aan bod, de periode waarin onze mensen hun jeugd beleefden. De verhalen borrelden spontaan op. Uitleg was niet nodig. Ik herinner me ook een gynaecologe die normaal heel stil is. Zij trok me aan de mouw om de oude verloskamer te tonen, een vat vol herinneringen voor haar.” 

“Mensen met dementie hebben iets te vertellen. Ze zien soms details waar wij aan voorbijgaan. Bovendien zijn ze niet bang voor wat anderen van hen denken, wat ook ons opener maakt. Studenten, werkenden die speciaal verlof nemen, mensen op prepensioen, … Ze voelen zich allemaal aangetrokken tot onze werking.”

Als buddy’s amuseren we ons minstens even hard.

Rustmomenten

Het huis van Alijn (c)Huis van Alijn

“Na ons bezoek luisterde Wendy aandachtig naar onze groep”, gaat Gudrun verder. “Ze wilde echt weten hoe het Huis van Alijn kon verbeteren. Soms denk je goed te doen, maar vergis je je. Zo hing er een lint voor een gevaarlijke trap. Belangrijk, want bij bepaalde vormen van dementie verlies je je dieptezicht. Maar het lint was niet voor iedereen zichtbaar. Ze hebben dat achteraf aangepast. Verder suggereerde ik om meer zitplaatsen te voorzien. Zo kun je even rusten en kijken. Hoe kwam het Huis van Alijn op het idee om op deze doelgroep in te zetten? “We werken daar al langer rond”, zegt Wendy. “Een onderzoekster gebruikte ooit onze gedigitaliseerde collectie voor haar boek rond dementie en mantelzorgers. 

Zo begonnen we na te denken over aanpassingen in ons museum en werkten we onder andere een zintuiglijke rondleiding uit. De nadruk ligt voor ons op het welbevinden van bezoekers. Vooral ook van mantelzorgers, die we even willen ontlasten van hun zorgtaak.” Er is er ook een werking voor mensen met zicht- of hoorbeperkingen, mensen in kansarmoede, enzovoort. Zo’n doelgroepenwerking moet meerwaarde bieden voor iedereen. Ons gebouw zelf is helaas niet zo toegankelijk. Daarom spannen we ons in om onze collectie zo goed mogelijk digitaal te ontsluiten. Ergotherapeuten kunnen er dan bijvoorbeeld gebruik van maken in woon- en zorgcentra.”

Met onze laagdrempelige collectie proberen we zoveel mogelijk mensen te bereiken.

Meerwaarde voor iedereen

Het huis van Alijn (c)Huis van Alijn

“Volgens mij zijn er voor mensen met dementie weinig drempels om culturele uitstapjes te maken, behalve misschien wanneer ze hun diagnose nog moeten verwerken. Ik denk dat de mantelzorger zich vaak meer zorgen maakt: gaat het wel lukken? We proberen daarom altijd te benadrukken wat iemand wél nog kan.” 

Op de Erfgoeddag zullen drie mensen met jongdementie van Het Ventiel muziek draaien in de binnentuin van het Huis van Alijn. Ze stoften hun beste elpees uit de jaren zeventig en tachtig af om de sfeer van een thé dansant op te roepen. “In de voormiddag organiseren we ook een aantal rondleidingen voor specifieke doelgroepen”, zegt Wendy. “Telkens gemengd met ‘gewoon’ publiek om de mensen dichter bij elkaar te brengen.”

Een doelgroepenwerking moet meerwaarde bieden voor iedereen. Alleen zo is die duurzaam.
Back to top