Aalst (c) Toerisme Aalst

door Bart Van Loo, auteur van De Bourgondiërs

Aalst

Aalst - Grote Markt - Dirk Martens

1. Standbeeld Vlaamse drukker Dirk Martens op Grote Markt

De boekdrukkunst in de Lage Landen werd geboren ten tijde van de Bourgondische hertog Karel de Stoute. Over wie zich de allereerste drukker in onze contreien mag noemen, kun je lang redetwisten, maar het staat buiten kijf dat het in 1473 gebeurde. In dat jaar brachten Nicolaus Ketelaer en Gherardus de Leempt in Utrecht een populaire navertelling van de Bijbel uit. In datzelfde jaar rolden in Brugge Recuyl of the Historyes of Troy van de persen onder toezicht van William Caxton en Colard Mansion, maar de beroemdste drukker uit dit onwaarschijnlijke jaar 1473 blijft natuurlijk Dirk Martens uit Aalst. Het werk dat hij toen op wereld losliet, was de Speculum conversionis peccatorum, een spiegel van de bekering van zondaars, van de hand van Dionysius de Karthuizer. 

Wellicht had Martens de stiel geleerd in Venetië, waar hij als weetgierige jongeling een tijdje in de leer ging bij de uitgeweken Gentenaar Gherardus de Lisa, een bevlogen leraar-musicus die als amateur-drukker de nieuwe verwikkelingen op de voet volgde. Dirk Martens kwam in Aalst en nadien in Leuven goed aan de kost door goedkope studentenuitgaven te maken. Als slimme handelaar wist hij zijn nobele bedoelingen commercieel goed te verpakken: « De meeste drukkers dragen hun werk op aan grote heren of aan hun beste vrienden. Ik van mijn kant verlang alleen maar de studies aan deze zo bloeiende universiteit zoveel mogelijk te stimuleren. Het is dan ook logisch dat ik al mijn publicaties opdraag aan U, de mij zo dierbare jeugd. » Martens heeft het natuurlijk over de studenten van de Leuvense Alma Mater die o.a. dankzij Filips de Goede succesvol kon uitgroeien tot kweekvijver voor talent in de hertogelijke administratie. 

Het standbeeld op de Grote Markt dateert uit 1856. Het geoxideerde brons kleurde groen en zwart, wat er de Aalstenaars toe inspireerde om het standbeeld “de zwarte man” te noemen, in het plaatselijke dialect: “de zwette maan”. Het is amper één minuut lopen van het standbeeld naar de Sint-Martinuskerk. Na de afschaffing van het Wilhelmietenklooster van Aalst in 1784 werd de grafsteen van Dirk Martens overgebracht naar de Sint-Martinuskerk. Eventueel kun je daar nog enkele gedachten wijden aan de man die in ieder geval in Vlaanderen bekend staat als “de eerste drukker uit de Nederlanden”. 

© BVL

Grote Markt, Aalst
Vrije toegang
www.visit-aalst.be

Terug naar boven