Ensor in Vlaanderen

Het James Ensorhuis in Oostende ©Westtoer
©Westtoer
Ensor is thuis in Oostende, ook vandaag nog. Duik in het leven van de moderne Meester aan de Noordzee en ontdek zijn nalatenschap in Vlaanderens kunstpaleizen. Van Oostende tot Antwerpen, van Brussel tot Gent. Ensor overweldigt altijd en overal.

Ensorhuis

Wie de grote James Ensor echt wil leren kennen, moet naar Oostende. De Koningin der Badsteden is voor de eeuwigheid verbonden aan deze pionier van de moderne kunsten. Je vindt er bijvoorbeeld het Ensorhuis. Op deze plek leefde en werkte Ensor de laatste 30 jaar van zijn leven. Vele van zijn meesterwerken zagen hier het levenslicht. Het huis is vandaag een museum, recent in volle glorie gerestaureerd. Met een vaste opstelling en tijdelijke, interactieve tentoonstellingen duik je in het soms bewogen leven en invloedrijke oeuvre van deze geweldenaar. Nergens kom je dichter bij Ensor dan hier.

Weelderige kamer met een groot, kleurrijk muurschildering met diverse figuren en scènes. Elegante kroonluchter en reflectie, zachte banken en sierlijke decoratie creëren een levendige, artistieke sfeer.
©Toerisme Oostende vzw - James Ensorhuis - Nick Decombel Fotografie
Tentoonstelling met drie houten vitrines aan een muur, met historische documenten en foto’s. Ingelijste kunstwerken hangen erboven; warme, educatieve sfeer.
©Steven Decroos - Mu.ZEE Ostend

Mu.ZEE

Uiteraard brengt ook het Oostendse Mu.ZEE een eerbetoon aan Ensor. Het museum bezit een indrukwekkende collectie aan moderne en hedendaagse kunst. Mu.ZEE bezit 28 schilderijen, waaronder het iconische Zelfportret met bloemenhoed, talloze tekeningen, etsen en litho’s van Ensor. Die weelde wordt uitgelicht in de Ensor- en Spilliaert-museumvleugel, gewijd aan de meester en zijn stadsgenoot/collega-kunstenaar Léon Spilliaert.

Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel (KMSKB)

Ensor gaat de geschiedenisboeken in als volbloed Oostendenaar, maar had ook een nauwe band met Brussel. Als 17-jarige trok hij naar de hoofdstad om zijn artistieke opleiding te vervolledigen. Later zou hij er ook deel uitmaken van de vernieuwingsgezinde kunstenaarsgroep Les Vingt. Ensors geest is nooit helemaal uit de hoofdstad verdwenen. De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel (KMSKB) tonen tientallen van zijn werken. Daarnaast tonen ook kleinere Brusselse (privé-)musea als het Van Buuren en het Museum van Elsene trots hun eigen werk(en) van Ensor.

Een vrouw in een wit overhemd en sjaal zit op een bankje in een moderne kunstgalerie en kijkt aandachtig naar kleurrijke schilderijen op een goed verlichte witte muur.
© visit.brussels - Jean Paul Remy

Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (KMSKA)

Ensorliefhebbers die van Oostende naar Brussel reizen, houden best even halt in Antwerpen. In het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (KMSKA) vind je namelijk ’s werelds grootste Ensorcollectie, een artistieke goudmijn. Naast een schat aan tekeningen en schetsen bezit het KMSKA maar liefst 38 schilderijen, waaronder weergaloze meesterwerken als De Intrige en Schilderend geraamte. Die artistieke weelde wordt nu extra in de verf gezet in de thematische Ensor-zaal, die het levenslicht zag na een grondige museumrenovatie.

Groot neoclassicistisch gebouw met hoge zuilen en standbeelden, weerspiegeld in een vijver.
Karin Borghouts
Moderne receptie met een grote bruine balie, hanglampen en computerschermen. Stalen karren en een pot met rode planten geven een minimalistische uitstraling.
©Filip Dujardin

Museum Plantin-Moretus, Antwerpen

Wat verderop in de stad, vind je het Museum Plantin-Moretus. Vroeger het woonhuis van een vooraanstaande drukkersfamilie, vandaag een museum. Naast een handvol schilderijen van Rubens, vind je er ook een indrukwekkend Prentenkabinet. Dat bevat maar liefst 188 prenten en 13 tekeningen van Ensors hand. Met het oog op conservatie zijn die slechts afwisselend te zien. Al zijn ze allemaal digitaal te bewonderen in het Prentenkabinet-archief. Maar wanneer ze dan het daglicht zien, begeven ze zich in goed gezelschap, geflankeerd door tekenwerk van onder meer Bruegel en de hedendaagse meester Luc Tuymans.

Museum Plantin-Moretus is momenteel gesloten voor renovatiewerken en heropent de deuren op zaterdag 5 december.

Museum voor Schone Kunsten, Gent

Ergens tussen Ensors geboorteplaats Oostende en de metropolen Brussel en Antwerpen vind je Gent. Ook deze kunststad heeft een excellent stukje Ensor in de aanbieding. Het Museum voor Schone Kunsten (MSK) bezit vijf van zijn schilderijen. Een daarvan is het meesterwerk Oude dame met maskers. Dat doek wordt beschouwd als een van de hoogtepunten van Ensors zogenaamde fantastische periode, waarin de carnavalsmaskers die hij kende uit zijn kindertijd een hoofdrol opeisen.

Ruimtelijke kunstgalerij met hoge plafonds en grote ingelijste schilderijen. Bezoekers zijn verspreid, sommigen bekijken de kunstwerken van dichtbij. Kalm, stil sfeertje.

Een groot deel van Ensors indrukwekkende oeuvre vond zijn weg naar de grootste musea in alle uithoeken van de wereld. En toch leer je het levenswerk van dit icoon hier het allerbeste kennen, in Vlaanderens rijke musea. Een reis door Ensors leven, is een reis door Vlaanderen.

Dit interesseert je misschien ook

Van Eyck, Lam Gods ©www.lukasweb.be - Art in Flanders vzw
© www.lukasweb.be - Art in Flanders vzw, foto Dominique Provoost

Van Eyck in Vlaanderen

Jan van Eyck was een man van kwaliteit boven kwantiteit. Althans, dat blijkt toch uit zijn oeuvre dat we vandaag kennen.
Pieter I Bruegel - De volkstelling te Bethlehem ©Royal Museums of Fine Arts Belgium, Brussels photo J. Geleyns - Ro scan
©Royal Museums of Fine Arts Belgium, Brussels photo J. Geleyns - Ro scan

Bruegel in Vlaanderen

Pieter Bruegel de Oude was thuis in Vlaanderen. Deze briljante meester blies zijn laatste adem uit in Brussel, maar begon zijn carrière in Antwerpen.
Zelfportret van Rubens ©Rubenshuis Antwerpen collectiebeleid
©Rubenshuis Antwerpen collectiebeleid

Rubens in Vlaanderen

Peter Paul Rubens en Antwerpen, twee handen op een buik. Als kunstenaar en diplomaat maakte hij de stad mee tot de metropool die ze is geworden.

Volg ons op @The Flemish Masters

After 14 years of painstaking work, the restoration of one of the most iconic masterpieces of late medieval art is nearing completion. The Adoration of the Mystic Lamb — better known as the Ghent Altarpiece — is slowly revealing its full splendour, bringing us closer than ever to the extraordinary vision of Hubert and Jan van Eyck. Now entering its final months, the restoration campaign offers a rare glimpse behind the scenes. Visitors can still see the experts of kikirpa.be at work in their studio at ...
🎒 Back to school — and into a luminous cultural autumn! ✨ What better painting to mark both moments than ‘The Village School’ by Jenny Montigny (1875–1937), one of Belgium’s remarkable female artists? From October, the mskgent will present a major retrospective of her work — more than a century after Montigny organised her first retrospective in Ghent in 1922. The connection with the museum is especially fitting: at just sixteen, Montigny reportedly visited the museum and was captivated by Emile Clau...
Let’s stick around at Museum hofvanbusleyden a little longer. And let’s turn the spotlight on a female master for a change. Yes, women were masters too! Although they often had to fight for their place. Meet Maria Faydherbe (1587–1643), a sculptor born and working in Mechelen. She was so confident in her own abilities that she openly competed with her male colleagues. She petitioned to join the Guild of Saint Luke, but she was refused. Instead, she was forced to work in her family’s workshop, without be...
During the Burgundian-Habsburg period, Mechelen played an important role in the education and upbringing of Habsburg princesses. Mary of Hungary spent part of her childhood here and was raised and educated alongside other members of the dynasty. Their stories offer a fascinating glimpse into the role of women in sixteenth-century European politics, diplomacy and dynastic power. There is no better place to discover this legacy than at Museum hofvanbusleyden in Mechelen. A newly acquired portrait of a ...
Let’s stick around at Museum hofvanbusleyden a little longer. And let’s turn the spotlight on a female master for a change. Yes, women were masters too! Although they often had to fight for their place. Meet Maria Faydherbe (1587–1643), a sculptor born and working in Mechelen. She was so confident in her own abilities that she openly competed with her male colleagues. She petitioned to join the Guild of Saint Luke, but she was refused. Instead, she was forced to work in her family’s workshop, without be...
A hidden Ensor painting has finally come to light. 👀🎨 A previously unknown painting by James Ensor has been acquired by the city of Ostend and is now on display at the Ensor House. The recently rediscovered painting portrays Ensor's mother at the age of 65. In true Ensor fashion, it is anything but flattering. Displayed beneath the portrait of a young woman and titled Débris – French for "wreck" or "remains" – the work offers a bold reflection on vanity, beauty and the passing of time. Even more remar...
Museum plantinmoretus in Antwerp is one of Europe's most remarkable UNESCO World Heritage Sites, where art, heritage and the history of printing come together. Far more than a museum, it is the beautifully preserved home of the Plantin-Moretus family, where nine generations lived, worked and built one of Europe's most influential printing houses. Within these historic walls, the first atlases, royal Bibles and groundbreaking scientific works were printed. Peter Paul Rubens, a close friend of the family...
☀️ Summer is in full swing, and there's no better way to enjoy it than by combining leisurely cycling with art and culture. Make Ghent your base camp and set off on a scenic ride to Sint-Martens-Latem. The picturesque village on the banks of the River Lys that became home to one of Belgium's most influential artists' colonies around the turn of the 20th century. Among its pioneers was Valerius De Saedeleer, one of Belgium's greatest landscape painters. Defying his father's wishes to pursue an artistic ...
Here is our third Jean Brusselmans highlight, completing our summer-at-the-Belgian-coast trilogy: ‘The Beach’ (1951). This time, he opted for bold colours, striking geometric forms, strong lines and a remarkable sense of simplicity. Check out all three post in our feed. Which one draws you in the most? This autumn, discover the uncensored visual world of Jean Brusselmans at bozarbrussels, where a major retrospective will bring together the work of one of Belgium's most distinctive modernist painters. ...
Let’s make it a Jean Brusselmans hat-trick. Here’s our second choice: ‘The Dunes’ (1931). Although much of the Belgian coast is highly urbanised, beautiful stretches of dunes and protected nature reserves can still be found in various seaside towns. De Panne is home to the largest continuous dune massif on the Belgian coast. At 33 metres, Koksijde has the highest dune. And Knokke-Heist is home to the Zwin Nature Park, a magnificent 220-hectare nature reserve where beaches, dunes, salt marshes and polde...